سوال هشتم ، نهم و دهم امتحان پایان ترم و پاسخ

8. فرایند شکلxad گیری و افراد و اندیشهxadهای تأثیرگذار در ایجاد فرقه وهابیت را تبیین نمایید. (2 نمره)

در پاسخ این پنج مطلب را توضیح دهید

1) ظهور و اندیشه معتزله و اهل حدیث و اشاعره

در قرون اولیه اسلام (قرن 2، 3، 4 به بعد) دو روش کلامی معتزله و اهل حدیث در میان اهل سنت شکل گرفت. معتزله با تاءكيد بر عقل به عنوان منبعى مستقل براى عقايد و نيز روشى براى دفاع از اسلام، در به كارگيرى عقل افراط نمودند و در مقابل اهل حدیث منكر هر گونه استفاده از عقل در عقايد بودند. آنان فقط ظواهر نقل را بدون هر گونه تحليل و تفكر، به عنوان تنها ملاك و مدرك در معارف دينى، قبول مینمودند. مذهب اشعرى در اوايل سده چهارم هجرى به منظور تعديل اين دو جريان توسط ابوالحسن اشعرى شکل گرفت. از دیدگاه اشعرى: يگانه منبع عقايد، كتاب و سنت (برخلاف معتزله و موافق با اهل حديث) است ولی بکار بستن عقل در تبيين و دفاع از عقايد دينى(بر خلاف اصحاب حديث) جایز است. کلام اشعری به عنوان كلام رسمى جامعه اهل تسنن مورد قبول اکثر اهل سنت قرار گرفت. و طريقه اهل حديث متروك شد.

2) ظهور ابن تیمیه در قرت هشتم

احمد بن تيميه در صدد ترويج مذهب حنابله و اهل حدیث بر آمد. او بار ديگر هر گونه توجيه عقلانى در عقاید را محكوم كرد. او علاوه بر این عقايد جديدى مانند شرك دانستن زيارت قبور پيامبر صلى الله عليه و آله و ائمه و رد فضايل اهل بيت ، اضافه نمود . بسيارى از بزرگان اهل سنت با ابن تيميه به مخالفت برخاستند و كتابهاى متعددى در رد او نوشته شد.

3) ظهور محمد بن عبدالوهاب در قرن دوازدهم

محمد بن عبدالوهاب شدیدا از افکار ابن تيميه حمایت میxadنمود. او توانست با کمک امير آل سعود آيين خود را تبليغ و مخالفان بسیاری را به قتل برساند تا اينكه با تسلط آل سعود بر عربستان ، وهابيت به عنوان مذهب رسمى عربستان اعلام شد.

4) موضع عالمان مسلمان در برابر آئین وهابیت

از همان آغاز آيين وهابيت با مخالفت علماى اهل سنت و شيعه مواجه شد و كتابهايى بر عليه آن نوشتند.

5) برخی از اندیشهxadهای وهابیت

الف) وهابيان بسيارى از آداب اسلامى را شرك و كفر دانسته و عمل كنندگان به اين آداب (همه مسلمانان غير وهابى ) را مشرك و كافر مى دانند. (شباهت با خوارج)
ب) محمد بن عبدالوهاب اخذ هر نوع واسطه ميان خدا و بنده را به منزله پرستش او و مستلزم شرك میدانست در حالى كه لازمه اين سخن آن است كه همه افراد حتى خود گوينده هم مشرك و كافر باشند زيرا هيچ كس به تنهايى و بدون كمك گرفتن از ديگران قادر به حيات نيست . علاوه بر اين توسل و طلب شفاعت در احاديث متعدد و صحيح در خود كتب اهل سنت آمده است . و اساسا خود خداوند به اين كار امر كرده است . بنابراين چنين اعمالى نه تنها شرك نيست بلكه عين عبادت خداست.

9. مشکل اساسی بشر و راهی که ادیان هندو و بودا برای رهایی از این مشکل ارائه میدهند را بیان نمایید؟ (2نمره) در پاسخ این هشت مطلب را توضیح دهید

بیان مشکل در آیین هندو : گرفتار آمدن در چرخه سمساره (چرخه تولدهای مکرر در این عالم)آتمن و برهمن و وحدت این دو: آتمن ذات همه اشیاء متکثر عالم است و برهمن ذات باری تعالی و خدای واحد. بنابر اصل وحدت وجود در آیین هندو، آتمن و برهمن در حقیقت یک واقعیت هستند به عبارت دیگر در عالم حقیقتی جز واقعیت برهمن وجود ندارد و وجود آتمن ها نیز چیزی جز همان واقعیت باری تعالی نیست، هرچند در نگاه ظاهری تصور میشود که آتمن ها نیز برای خود وجودی مستقل دارند)معرفت و علم حضوری به وحدت آتمن و برهمن موجب رهایی از چرخه سمساره و رسیدن به موشکه (نجات و سعادت) خواهد شد.راه های حصول علم به وحدت آتمن و برهمن: اخلاص، عمل و معرفت (یوگا یکی از زیرشاخه های راه معرفت است)بیان مشکل در آیین بودا: مشکل اساسی انسان قرین رنج بودن زندگی او استعامل رنج پیروی از هواهای نفسانیراه نابودی عامل رنج عمل به راه میانه است(راه میانه یعنی نه لذت و شهوت پرستی و نه خود آزاری و ریاضت) راه میانه از طریق هشت اصل اخلاقی: فهم درست، بینش درست، سخن درست، رفتار درست، معاش درست و....وصول به نیروانا : آنگاه که انسان به راه میانه عمل نماید و از دلبستگیxadهای شهوانی رهایی یابد از چرخه سمساره خارج شده و به نیروانا که وجودی سرمدی و تغییرناپذیر و ازلی و ابدی است متصل خواهد شد. و این همان سعادت انسان است.

10. چگونگی ایجاد و باورهای اساسی آئین بهائیت را توضیح دهید. در پاسخ به تمامی موراد ذیل اشاره نمایید. (2 نمره)

1) بنيان گذار آيين بهائيت

فرقه بهائيه منشعب از فرقه بابيه است . بنيان گذار آيين بهائيت ، ميرزا حسينعلى نورى معروف به بهاءالله است. او از پيروان و مبلغان بنيان گذار فرقه بابيه ( سيد على محمد شيرازى) بوده و ادعاهای زیادی چون مقام الوهيت و ربوبيت و داشتن شريعت جديد را داشت و كتاب "اقدس" را نگاشت . مهمترين كتاب بهاء الله "ايقان" بود. مهم ترين برهان او بر حقانيت ادعايش سرعت نگارش و زيبايى خط بود. نقل شده كه در هر شبانه روز يك جلد كتاب مى نوشت.

2) دو جانشین ميرزا حسينعلى: الف) عباس افندی ب) شوقی افندی

2.1. عباس افندی : پس از ميرزا حسينعلى ، پسر بزرگش عباس افندى ملقب به عبد البهاء، جانشين وى شد و با سفر به اروپا و امريكا تعاليم بهاء را با اندیشهxadهای غرب چون ترك تقليد، تطابق دين و علم و عقل، وحدت زبان و خط، وحدت اساسى اديان ، ترك تعصبات ، تساوى حقوق زن و مرد و... آشتى داد.
2.2. شوقی افندی : پس از عبد البها، شوقى افندى فرزند ارشد دخترش جانشين وى شد. او بر خلاف نياى خود از دانشگاه بيروت و آكسفورد تحصيلات رسمى داشت. نقش اساسى او در تاريخ بهائيه ، توسعه تشكيلات ادارى و جهانى اين آيين بود او معبدهایی موسوم به مشرق الاذكار در کشورهای مختلف ساخت و تشكيلات ادای بهائيایان را در شهر حيفا (در كشور اسرائيل ) كه به "بيت العدل اعظم الهى" موسوم است ایجاد نمود. در زمان حيات شوقى از تاءسيس u200d اين دولت حمايت كرد.

3) آيينها و باورهاى بهائيان
3.1 . نوشته هاى رهبران اولیه بهائیت از نظر بهائيان مقدس است، اما كتب باب عموما در دسترس بهائيان قرار نمى گيرد.

3.2. تقويم شمسى بهائى از نوروز آغاز گشته به نوزده ماه ، در هر ماه به نوزده روز تقسيم مى شود و چهار روز (در سالهاى كبيسه پنج روز) باقيمانده ايام شكرگزارى و جشن تعيين شده است .

3.3 . بهائيان موظف به نماز روزانه و روزه به مدت نوزده روز در آخرين ماه سال و زيارت يكى از اماكن مقدسه ايشان ، شامل منزل سيد على محمد باب در شيراز و منزل ميرزا حسينعلى نورى در بغدادند.
3.4. بهائيان همچنين به حضور در ضيافات موظف اند كه هر نوزده روز يك بار تشكيل مى گردد.

3.5. در آيين بهايى نوشيدن مشروبات الكلى و مواد مضر به سلامت منع شده و رضايت والدين عروس و داماد در ازدواج ضرورى شمرده شده است .

4) بهائیت از دیدگاه اسلام

4.1. آيين بهايى از ابداى پيدايش در ميان مسلمانان به عنوان يك انحراف اعتقادى شناخته شد. ادعاى بابيت و سپس مهدويت با توجه به احاديث قطعى پذيزفته نبود. ادعاى دين جديد توسط با اعتقاد به خاتميت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله، سازگار نبود. از اين رو على رغم تبليغات گسترده ، بهائيان در ميان مسلمانان و شيعيان جايگاهى نيافتند.
4.2. تاريخ پر حادثه رهبران بهائى ، نادرست درآمدن پيشگويى هاى آنان و منازعات دور از ادب از يكسو و حمايتهاى دولتهاى استعمارى در مواضع مختلف از سران بهايى و بويژه همراهى آنان با دولت اسرائيل از سوى ديگر، زمينه فعاليت در كشورهاى اسلامى ، خصوصا ايران ، را از بهائيان گرفت .

4.3. علماى حوزه هاى علميه شيعه و دانشگاه الازهر و مفتيان بلاد اسلامى با نگارش کتب بسیار جدا بودن اين فرقه از امت اسلامى را اعلام داشته و آنان را مخالفان ضروريات اسلام معرفى كردند.

Comparative Theology ...